بین الملل

مهاجرانی تاکتیک‌های روز دنیا را پیاده کرد/ در تیم ملی به دنبال خودنمایی نبودیم

3 قهرمانی و 12 قهرمانی متوالی در جام ملت های آسیا از سال 1968 تا 1976 رکورد شگفت انگیزی است که از دوران پرافتخار فوتبال ایران در آسیا باقی مانده است و هیچ تیمی تا به حال به آن نزدیک نشده است. تیمی که آخرین قهرمانی مسابقات را به دست آورد، یک مدافع میانی محکم داشت که به طرز عجیبی منظم و حساب شده بازی می کرد. بیژن ذوالفیکارانسب در آن سال ها یکی از بازیکنان ثابت خط دفاعی تیم ملی بود و بازی های درخشان او که نصرالله عبداللهی را در کنار خود شریک خط دفاعی می دید، باعث شد تیم ملی بدون قهرمان جام ملت های آسیا شود. با زدن یک گل و جذب 112000 تماشاگر به عنوان قهرمانی دست یافت. بیژن ذوالفیکارانسب که دکترای تربیت بدنی از دانشگاه بروکسل گرفته و اکنون یکی از تحصیلکرده ترین مربیان فوتبال ایران است، خاطرات زیادی از آن سال ها دارد که شنیدن آن خالی از لطف نیست.

تیم ملی ایران با قهرمانی در جام ملت های آسیا 1976 رکورد عجیبی را به نام خود ثبت کرد. چگونه ایران در آن سال ها به تیمی دست نیافتنی تبدیل شد؟

در آن زمان فوتبال به عنوان یک ورزش مفرح که در حال تبدیل شدن به یک برند محبوب در دنیای ورزش بود مورد توجه و حمایت ویژه دولت قرار گرفت. در آن زمان کارگروهی می خواست فوتبال کشور را در تمامی سطوح متحول کند و به این ترتیب با دعوت از بهترین اساتید فیفا که رئیس آن دتمار کرامر آلمانی بود، کلاس های مربیگری پیشرفته برگزار شد. من به عنوان دانشجوی رشته علوم ورزشی معتقدم فوتبال در یک دوره 10 تا 12 ساله ارتباط خوبی با دنیا برقرار کرد و معتقدم هیچ کس نمی تواند به این مدل مدیریت ورزشی در آن سال ها ایراد ساختاری داشته باشد. شاید افرادی از حکومت پهلوی در فوتبال مسئولیت داشتند، اما فقط به ورزش نگاه می کردند و احتمالاً فوتبالیست های زیادی بودند که در آن فضا مخالف سیاست های حکومت بودند. آن دهه، یعنی از سال 1345 به بعد، دوران شکوفایی فوتبال ایران بود. جام ملت های آسیا 1976 نیز در چنین فضایی برگزار شد.

نکته عجیب این است که تیم های قدرتمند آسیا در جام جهانی 1976 حضور نداشتند و ظاهراً اصلاً چیزی برای جلوگیری از برگزاری این مسابقات باقی نمانده بود. منشأ غیبت تیم هایی مانند کره جنوبی، ژاپن و عربستان چه بود؟

در آن زمان فدراسیون فوتبال تحت حمایت دولت بود و به همین دلیل ارتباط خوبی با فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا داشتیم. ایران هم با فرانک اوفارل تیم بسیار آماده ای داشت و فکر می کنم حریفان با علم به قدرت بالای فوتبال ایران از حضور در این تورنمنت خودداری کردند. در آن سال ها، فوتبال ژاپن در آغاز توسعه خود بود. پیش از این مسابقات جام جهانی ژاپنی ها برای انجام 2 بازی دوستانه به ایران آمدند و در پایان با 2 باخت سنگین به کشور خود بازگشتند. عربستان جایی در فوتبال آسیا نداشت و هنوز فوتبال حرفه ای را شروع نکرده بود. کره جنوبی به بهانه تحریم های رژیم صهیونیستی به ایران نیامد و فکر می کنم در جام دوستانه ای که چند ماه قبل از جام ملت ها در تهران برگزار شد، قدرت تیم ملی ایران را دیدند. حضور بهترین تیم های آسیا، آفریقا و اروپا.

اتفاق مهمی که در آن زمان برای تیم ملی رخ داد، انتخاب هاشم مهاجرانی به عنوان جانشین مربی موفقی چون فرانک اوفارل بود. چند روز مانده به جام ملت های آسیا این اتفاق افتاد؟

قطع همکاری فدراسیون فوتبال و اوفارل حکایت مفصلی دارد. یک روز پس از راهیابی تیم ملی به المپیک 1976 مونترال، تیم ملی برای زیارت حرم امام رضا (ع) به مشهد مقدس اعزام شد. به مشهد که رسیدیم چند گوسفند جلوی بازیکنان تیم ملی قربانی کردند و بازیکنان هم دور حرم رفتند و بازیکنان بر اساس اعتقادات خود امام رضا (ع) را بوسیدند و مناجات کردند. دیدن این صحنه ها برای اوفارل که با فرهنگ ما آشنا نبود تعجب آور بود. وقتی به تهران برگشتیم قرار شد مربیان و بازیکنان تیم ملی 10 روز استراحت کنند و اوفرل برای یک تعطیلات 2 هفته ای به کشورش رفت اما اردویی که تشکیل شد آقای مهاجرانی را به عنوان جدید معرفی کرد. سرمربی تیم ملی و به اوفارل گفتند تهران نیست. اوفارل در گفت و گو با رسانه های انگلیسی از حضور استعدادهای فراوان در ایران تمجید کرد و در پایان سخنانش از مشاهدات دست اول خود در مشهد متعجب شد. پس از این اتفاق به سفارت ایران در انگلیس اطلاع داده شد که اوفرل این اظهارات را مطرح کرده و 24 ساعت بعد از سرمربیگری تیم ملی ایران برکنار شد. نشریه ای را که با اوفارل مصاحبه کرده بود ندیدم که بدانم قربانی گوسفندی را جلوی بازیکنان تیم ملی مسخره می کند یا خیر، اما سفر به مشهد دلیل برکناری او بود. در آن زمان آقای مهاجرانی بهترین گزینه برای جایگزینی اوفارل بود و یک ماه مانده به شروع بازی های المپیک مونترال سرمربی تیم ملی شد.

زوفقارنسب: مهاجران تاکتیک امروز را اجرا کردند/ به دنبال خودنمایی در تیم ملی نبودیم

البته انتخاب هاشم مهاجرانی به عنوان سرمربی جدید تیم ملی موفقیتی اجتناب ناپذیر برای فوتبال ایران بود. با انتخاب او چه تغییرات ساختاری در تیم ملی ایجاد شد؟

وقتی هاشم خان از تیم ملی جوانان آمد و سرمربی بزرگسالان شد، تیم های ملی جوانان و بزرگسالان در مدت 2 ماه مسابقات زیادی را برگزار کرده بودند و حدود 30 بازیکن آماده حضور در تیم ملی بزرگسالان بودند. پایه تیم ملی را آقای مهاجرانی با بازیکنان تیم ملی جوانان که قهرمان آسیا بودند تشکیل دادند. بازیکنانی چون حسن روشن، حسن نظری، نصیر نورایی، ابراهیم قاسم پور و علیرضا سخری از تیم جوانان آمدند و ساختار تیم ملی بزرگسالان بین 40 تا 50 درصد تغییر کرد. بازیکنان جوانان 6-5 سال با آقای مهاجرانی کار کرده بودند و با شناخت خوبی که از یکدیگر داشتند تیم منسجمی را تشکیل دادند.

آقای مهاجرانی در جام جهانی 1976 از شما و نصرالله عبداللهی به عنوان زوج در خط دفاعی ایران استفاده کرد و تیم ملی بدون گل خورده قهرمان شد. ساختار دفاعی تیم ملی در آن مسابقات چگونه شکل گرفت؟

نصرالله عبداللهی آخرین مدافع تیم تاج بود و در پاس تهران هم به عنوان مدافع میانی بازی می کردم و گاهی به عنوان کمک مدافع به میدان می رفتم. من فقط یک دفاع میانی با دفاع پشتیبانی نبودم و نصرالله عبداللهی هم تقریباً همین ویژگی را داشت. بنابراین به خوبی همدیگر را پوشش می دادیم و حریفان نمی دانستند کدام یک بازیکن دفاع وسط و کدام یک دفاعی است.

در خط دفاع شمع و نصرالله عبداللهی در خط هافبک پروین و قلیچ خانی و در خط حمله حسن روشن و نصیر نورایی زوج های خوبی را تشکیل دادند. این زوج ها چقدر روی سبک بازی و نتایجی که تیم ملی گرفت تاثیر گذاشت؟

در واقع نتایج خوبی که در آن مقطع می گرفتیم به خاطر همین زوج ها بود. حشمت محاجرانی قبل از نیمکت نشینی تیم ملی با مدیران فدراسیون فوتبال ارتباط خوبی داشت و مدام در کلاس های مربیگری پیشرفته که در کشورهای مختلف برگزار می شد شرکت می کرد. او به طور مداوم در تورنمنت های بزرگ با تیم های جوانان و امید حضور داشت و همین عوامل در کنار علاقه و استعدادش به او کمک کرد تا تاکتیک های مدرن را در تیم ملی پیاده کند. انتخاب یک جفت خط دفاعی و استفاده همزمان از یک مدافع دفاعی و یک مدافع حمایتی یکی از کارهایی بود که در آن زمان در فوتبال انجام می شد.

قهرمانی بدون گل برای خودش رکورد جالبی است که شاید دیگر تکرار نشود. اینطور نیست؟

در تیم ملی دروازه بان های آماده ای مثل ناصر حجازی و منصور رشیدی داشتیم که از یک باشگاه بودند اما به شدت با هم رقابت می کردند. من و نصرالله عبداللهی به عنوان مدافع میانی هیچ وقت به دنبال خودنمایی نبودیم و صد در صد در اختیار تیم بودیم.

کویت شاید جدی ترین حریفی بود که در فینال جام جهانی 1976 با آن روبرو شدیم. به گفته منابع مکتوب، 112 هزار نفر برای تماشای این بازی راهی ورزشگاه آزادی شدند. آیا چیزی از اتفاقات بازی فینال به خاطر دارید؟

بازی با کویت تنها باری بود که حریف را دست کم گرفتیم و با غرور بازی کردیم اما در نهایت با یک ضربه آنها را شکست دادیم. از طرفی ماریو زاگالو که بهترین مربی دنیا بود تیمی با شخصیت از کویت ساخت. کویتی ها دفاعی بازی کردند و در دقایقی بازی مساوی شد اما اگر به وقت اضافه می رفت با چند گل پیروز می شدیم. چون از نظر بدنی آماده بودیم. کویتی ها مهاجم آماده ای داشتند که من تمرینش را برعهده داشتم و در جریان بازی او یک ضربه هم داخل محوطه جریمه نداشت.

زوفقارنسب: مهاجران تاکتیک امروز را اجرا کردند/ به دنبال خودنمایی در تیم ملی نبودیم

انتهای پیام/4048/

دیدگاهتان را بنویسید